Hướng dẫn cách đọc bảng cân đối kế toán chi tiết

Bảng cân đối kế toán cho biết về cơ cấu nguồn vốn và tài sản của doanh nghiệp. Vậy làm thế nào để các quản lý, nhà đầu tư, kế toán đọc và hiểu các con số trên bảng cân đối kế toán như thế nào? Hãy xem bài viết hướng dẫn đọc bảng CĐKT chi tiết dưới đây:

1. Kết cấu của Bảng cân đối kế toán

Bảng cân đối kế toán gồm hai thành phần chính: Tài sản và Nguồn vốn (hay còn gọi là nguồn hình thành tài sản).

Mối quan hệ giữa Tài sản và Nguồn vốn luôn khăng khít và không thể tách rời. Theo chuẩn mực kể toán VAS 01, tài sản được coi là những nguồn lực mà doanh nghiệp kiểm soát và có khả năng đem lại lợi ích kinh tế trong tương lai. Nguồn vốn chính là các nguồn gốc hình thành nên tài sản này, bao gồm vốn từ chủ sở hữu hoặc các khoản vay nợ (các khoản phải trả). Từ đó, phương trình kế toán cơ bản được hình thành: Tổng tài sản luôn bằng với Tổng nguồn vốn.

TỔNG TÀI SẢN = TỔNG NGUỒN VỐN

Chi tiết hơn: Tài sản ngắn hạn + Tài sản dài hạn = Nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu

Sự cân đối này áp dụng cho mọi loại hình doanh nghiệp, bất kể quy mô hay lĩnh vực, thậm chí có thể áp dụng cho cá nhân.

Về mặt cấu trúc, theo quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC, Báo cáo tình hình tài chính trình bày hai phần chính là Tài sản và Nguồn vốn. Trong đó, tài sản và nợ phải trả được phân loại thành ngắn hạn, dài hạn; các chỉ tiêu được sắp xếp theo tính thanh khoản giảm dần. Phần Nguồn vốn bao gồm Nợ phải trả và Vốn chủ sở hữu.

2. Nội dung một số khoản mục Tài sản trên Bảng cân đối kế toán

Tài sản ngắn hạn là những tài sản được doanh nghiệp dự kiến thu hồi, bán hoặc sử dụng trong một chu kỳ kinh doanh thông thường; nắm giữ chủ yếu cho mục đích thương mại; dự kiến thu hồi trong thời hạn từ 12 tháng trở xuống kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán; hoặc là tiền và các khoản tương đương tiền (trừ trường hợp bị hạn chế theo quy định).

Loại tài sản	Nội dung phản ánh
Tiền và các khoản tương đương tiền	Phản ánh toàn bộ số tiền và các khoản tương đương tiền hiện có của doanh nghiệp tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán, bao gồm tiền mặt tại quỹ, tiền gửi không kỳ hạn, tiền đang chuyển và các khoản tương đương tiền. Các khoản tương đương tiền là những khoản đầu tư ngắn hạn có thời hạn thu hồi không quá 3 tháng kể từ ngày đầu tư, có khả năng chuyển đổi dễ dàng thành một lượng tiền xác định và không có rủi ro trong việc chuyển đổi thành tiền. Tiền và tương đương tiền bị hạn chế sử dụng được trình bày tại chỉ tiêu tài sản ngắn hạn khác hoặc tài sản dài hạn khác tùy trường hợp.
Đầu tư tài chính ngắn hạn	Là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh tổng giá trị các khoản đầu tư ngắn hạn sau khi trừ đi các khoản dự phòng liên quan, bao gồm dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh, dự phòng đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn ngắn hạn và dự phòng tổn thất các khoản đầu tư ngắn hạn khác. Các khoản đầu tư bao gồm chứng khoán nắm giữ vì mục đích kinh doanh, đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn ngắn hạn và các khoản đầu tư khác có kỳ hạn còn lại không quá 12 tháng kể từ thời điểm kết thúc kỳ kế toán. Không bao gồm các khoản đã được trình bày tại chỉ tiêu tương đương tiền.
Các khoản phải thu ngắn hạn	Là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh giá trị các khoản phải thu ngắn hạn của doanh nghiệp sau khi trừ đi dự phòng phải thu ngắn hạn khó đòi, bao gồm: Phải thu của khách hàng, trả trước cho người bán, phải thu nội bộ, phải thu theo tiến độ hợp đồng xây dựng, phải thu khác và tài sản thiếu chờ xử lý.
Hàng tồn kho	Là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh giá trị hiện có của các loại hàng tồn kho phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp sau khi trừ đi dự phòng giảm giá hàng tồn kho. Hàng tồn kho bao gồm: Hàng mua đang đi đường, nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ, sản phẩm dở dang, thành phẩm, bán thành phẩm, hàng hóa, hàng gửi đi bán và nguyên liệu, vật tư tại kho bảo thuế.
Tài sản sinh học ngắn hạn	Phản ánh giá trị các tài sản sinh học ngắn hạn của doanh nghiệp, bao gồm súc vật nuôi lấy sản phẩm một lần ngắn hạn, cây trồng theo mùa vụ hoặc lấy sản phẩm một lần ngắn hạn và dự phòng tổn thất tài sản sinh học ngắn hạn.
Tài sản ngắn hạn khác	Là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh giá trị các tài sản ngắn hạn khác chưa được trình bày tại các chỉ tiêu trên, bao gồm chi phí chờ phân bổ ngắn hạn, thuế GTGT được khấu trừ, thuế và các khoản khác phải thu Nhà nước, giao dịch mua bán lại trái phiếu Chính phủ và tài sản ngắn hạn khác.

Tài sản dài hạn là những tài sản không đáp ứng các điều kiện phân loại tài sản ngắn hạn theo quy định tại khoản 4 Điều 20 Thông tư 99/2025/TT-BTC. Tài sản dài hạn gồm các loại sau:

Loại tài sản	Nội dung phản ánh
Các khoản phải thu dài hạn	Là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh giá trị các khoản phải thu dài hạn của doanh nghiệp sau khi trừ đi dự phòng phải thu dài hạn khó đòi, bao gồm: Phải thu dài hạn của khách hàng, trả trước cho người bán dài hạn, vốn kinh doanh ở đơn vị trực thuộc, phải thu nội bộ dài hạn và phải thu dài hạn khác.
Tài sản cố định	Là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh giá trị còn lại của các loại tài sản cố định tại thời điểm báo cáo, bao gồm tài sản cố định hữu hình, tài sản cố định thuê tài chính và tài sản cố định vô hình. Giá trị còn lại được xác định bằng nguyên giá sau khi trừ đi giá trị hao mòn lũy kế.
Tài sản sinh học dài hạn	Phản ánh giá trị các tài sản sinh học dài hạn của doanh nghiệp, bao gồm súc vật nuôi cho sản phẩm định kỳ, súc vật nuôi lấy sản phẩm một lần dài hạn, cây trồng theo mùa vụ hoặc lấy sản phẩm một lần dài hạn và dự phòng tổn thất tài sản sinh học dài hạn.
Bất động sản đầu tư	Là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh giá trị còn lại của bất động sản đầu tư tại thời điểm báo cáo, được xác định trên cơ sở nguyên giá sau khi trừ đi giá trị hao mòn lũy kế.
Tài sản dở dang dài hạn	Là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh giá trị các khoản chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang dài hạn và chi phí xây dựng cơ bản dở dang tại thời điểm báo cáo.
Đầu tư tài chính dài hạn	Là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh giá trị các khoản đầu tư tài chính dài hạn sau khi trừ đi các khoản dự phòng liên quan, bao gồm: Đầu tư vào công ty con, đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết, đầu tư góp vốn vào đơn vị khác, đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn dài hạn và các khoản dự phòng tổn thất tương ứng.
Tài sản dài hạn khác	Là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh giá trị các tài sản dài hạn khác chưa được trình bày tại những chỉ tiêu trên, bao gồm chi phí chờ phân bổ dài hạn, tài sản thuế thu nhập hoãn lại, thiết bị, vật tư, phụ tùng thay thế dài hạn và tài sản dài hạn khác.

3. Khái quát nội dung một số khoản mục Nguồn vốn trên Bảng cân đối kế toán

Nợ phải trả: Là các nghĩa vụ hiện tại của doanh nghiệp phát sinh từ các giao dịch và sự kiện đã qua, mà việc thanh toán nghĩa vụ này dự kiến làm giảm sút các lợi ích kinh tế của doanh nghiệp. Nợ phải trả được phân loại thành nợ ngắn hạn và nợ dài hạn.

• Nợ ngắn hạn: Là các khoản nợ phải trả đáp ứng một trong các điều kiện phân loại nợ ngắn hạn theo quy định tại khoản 4 Điều 20 Thông tư 99/2025/TT-BTC, bao gồm: Doanh nghiệp dự kiến thanh toán trong một chu kỳ kinh doanh thông thường; nắm giữ khoản nợ chủ yếu vì mục đích kinh doanh; khoản nợ đến hạn thanh toán trong thời hạn từ 12 tháng trở xuống kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán; hoặc doanh nghiệp không có quyền từ chối nghĩa vụ thanh toán trong thời hạn từ 12 tháng trở xuống kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán. Các khoản nợ ngắn hạn thường gặp gồm: Phải trả người bán ngắn hạn, người mua trả tiền trước ngắn hạn, phải trả cổ tức và lợi nhuận, thuế và các khoản phải nộp Nhà nước, phải trả người lao động, chi phí phải trả, phải trả nội bộ, doanh thu chờ phân bổ, vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn, dự phòng phải trả ngắn hạn, quỹ khen thưởng, phúc lợi và các khoản phải trả ngắn hạn khác.
• Nợ dài hạn: Là các khoản nợ phải trả không đáp ứng điều kiện phân loại nợ ngắn hạn theo quy định tại khoản 4 Điều 20 Thông tư 99/2025/TT-BTC. Các khoản nợ dài hạn thường gặp gồm: Phải trả người bán dài hạn, người mua trả tiền trước dài hạn, thuế và các khoản phải nộp Nhà nước dài hạn, chi phí phải trả dài hạn, phải trả nội bộ, doanh thu chờ phân bổ dài hạn, vay và nợ thuê tài chính dài hạn, trái phiếu chuyển đổi, cổ phiếu ưu đãi được phân loại là nợ phải trả, thuế thu nhập hoãn lại phải trả, dự phòng phải trả dài hạn và quỹ phát triển khoa học và công nghệ.

Vốn chủ sở hữu: Là giá trị vốn thuộc quyền sở hữu của chủ sở hữu doanh nghiệp, được xác định bằng chênh lệch giữa tổng giá trị tài sản và nợ phải trả. Vốn chủ sở hữu phản ánh giá trị tài sản thuần của doanh nghiệp tại thời điểm báo cáo.

Theo mẫu Báo cáo tình hình tài chính B01-DN ban hành kèm theo Phụ lục IV Thông tư 99/2025/TT-BTC, Vốn chủ sở hữu bao gồm các khoản mục:

• Vốn góp của chủ sở hữu: Phản ánh tổng số vốn thực tế đã góp của các chủ sở hữu vào doanh nghiệp tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán. Đối với công ty cổ phần, chỉ tiêu này phản ánh vốn góp của các cổ đông theo mệnh giá cổ phiếu; đối với các loại hình doanh nghiệp khác, phản ánh vốn thực góp theo Điều lệ công ty.
• Thặng dư vốn: Phản ánh khoản thặng dư vốn phát sinh trong quá trình huy động vốn của doanh nghiệp, được xác định theo số liệu kế toán tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.
• Quyền chọn chuyển đổi trái phiếu: Phản ánh giá trị cấu phần vốn của trái phiếu chuyển đổi do doanh nghiệp phát hành tại thời điểm báo cáo.
• Vốn khác của chủ sở hữu: Phản ánh các khoản vốn khác thuộc sở hữu của chủ doanh nghiệp tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.
• Cổ phiếu mua lại của chính mình: Phản ánh giá trị cổ phiếu do chính công ty cổ phần mua lại và đang nắm giữ tại thời điểm báo cáo. Khoản mục này được ghi nhận bằng số âm trên Báo cáo tình hình tài chính.
• Chênh lệch đánh giá lại tài sản: Phản ánh khoản chênh lệch phát sinh từ việc đánh giá lại tài sản hiện có của doanh nghiệp tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.
• Chênh lệch tỷ giá hối đoái: Phản ánh tổng số chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh và còn lại tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán theo quy định kế toán.
• Quỹ đầu tư phát triển: Phản ánh số dư quỹ đầu tư phát triển chưa sử dụng tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.
• Quỹ khác thuộc vốn chủ sở hữu: Phản ánh giá trị các quỹ khác thuộc vốn chủ sở hữu được trích lập từ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối và còn tồn tại tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.
• Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối: Phản ánh số lãi hoặc lỗ sau thuế chưa được quyết toán hoặc chưa phân phối tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán, bao gồm lợi nhuận sau thuế chưa phân phối lũy kế đến cuối kỳ trước và lợi nhuận sau thuế chưa phân phối kỳ này.

4. Phương pháp cơ bản giúp đọc Bảng cân đối kế toán đơn giản, dễ dàng

4.1 Tổng hợp thông tin cơ bản của doanh nghiệp

Đây là công việc phục vụ khâu phân tích và đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp khi kết hợp với các số liệu và chỉ tiêu tài chính có được từ Báo cáo tài chính nói chung và Bảng cân đối kế toán nói riêng. Các thông tin cơ bản bao gồm: lĩnh vực/ngành nghề hoạt động SXKD, quy mô doanh nghiệp, các đặc thù về hoạt động SXKD của doanh nghiệp, chiến lược, mục tiêu hoạt động…

4.2 Các kỹ thuật cơ bản trong phân tích

Kỹ thuật phân tích theo chiều ngang: Phương pháp này nhằm đánh giá và so sánh các chỉ tiêu của Bảng cân đối kế toán tại hai hoặc nhiều thời điểm khác nhau. Sự chênh lệch giữa các thời điểm được thể hiện thông qua giá trị tuyết đối và tỷ lệ phần trăm giúp làm rõ xu hướng biến động của các chỉ tiêu theo thời gian.

Ví dụ, việc so sánh tổng tài sản của công ty vào ngày 31/12/N và ngày 31/12/N+1 sẽ giúp nhận diện sự thay đổi tăng, giảm hoặc ổn định của tổng tài sản (dựa trên chênh lệch tuyệt đối), đồng thời chỉ ra tốc độ biến động tính theo phần trăm so với thời điểm trước đó (dựa trên chênh lệch tương đối)

Kỹ thuật phân tích theo chiều dọc: được áp dụng để tính toán tỷ lệ phần trăm của một mục/chỉ tiêu trên Bảng CĐKT so với tổng số hoặc một số liệu cơ sở trên báo cáo.

Phương pháp này giúp làm rõ cơ cấu tỉ trọng của một mục cụ thể trên tổng thể, chẳng hạn như xác định tỷ lệ của Nợ phải trả hoặc Vốn chủ sở hữu trên Tổng Nguồn vốn. Ngoài ra, trong Nợ phải trả, có thể tính toán cơ cấu của từng khoản nợ riêng lẻ.

Xem thêm: Cách phân tích bảng cân đối kế toán chuyên sâu

4.3 Các bước trong phân tích

• Bước 1: Đọc số liệu tổng quan để biết quy mô, cơ cấu, cách bố trí tài sản, nguồn vốn của doanh nghiệp.
• Bước 2: Đọc số liệu chi tiết của những chỉ tiêu, khoản mục quan trọng (khoản mục chiếm tỷ trọng lớn) để có nhận định rõ hơn về cách thu xếp vốn và bố trí tài sản của doanh nghiệp.
• Bước 3: Một số phân tích, nhận định cơ bản đánh giá tình trạng của doanh nghiệp thông qua Bảng cân đối kế toán.

Người đọc Bảng cân đối kế toán có thể tính toán được một số chỉ tiêu tài chính cơ bản sau:

Tỷ số về khả năng thanh toán
Tỷ số thanh toán hiện hành = Tài sản ngắn hạn / Nợ ngắn hạn	Chỉ tiêu phản ánh khả năng sử dụng tài sản ngắn hạn để thanh toán các khoản nợ ngắn hạn của doanh nghiệp. Hệ số lớn hơn 1 cho thấy tài sản ngắn hạn có giá trị lớn hơn nợ ngắn hạn tại thời điểm báo cáo. Tuy nhiên, cần đánh giá thêm tính thanh khoản của hàng tồn kho, khả năng thu hồi công nợ và dòng tiền thực tế để xác định mức độ an toàn tài chính.
Tỷ số thanh toán nhanh = (Tiền và các khoản tương đương tiền + Đầu tư tài chính ngắn hạn + Các khoản phải thu ngắn hạn) / Nợ ngắn hạn.	Chỉ tiêu phản ánh khả năng thanh toán nợ ngắn hạn bằng các tài sản có tính thanh khoản tương đối cao, không phụ thuộc vào việc tiêu thụ hàng tồn kho. Khi phân tích, cần xem xét chất lượng các khoản phải thu và khả năng chuyển đổi thành tiền của các khoản đầu tư.
Nhóm hệ số cơ cấu nguồn vốn
Hệ số nợ = (Nợ phải trả / Tổng tài sản) × 100%	Chỉ tiêu phản ánh tỷ trọng tài sản được tài trợ bằng nợ phải trả, qua đó đánh giá mức độ phụ thuộc của doanh nghiệp vào nguồn vốn bên ngoài.
Hệ số vốn chủ sở hữu = Vốn chủ sở hữu / Tổng tài sản	Chỉ tiêu phản ánh tỷ trọng tài sản được tài trợ bằng vốn chủ sở hữu. Hệ số càng cao cho thấy doanh nghiệp có mức độ tự chủ tài chính tương đối lớn hơn.
Tỷ lệ Nợ/Vốn chủ sở hữu (D/E) = Nợ phải trả / Vốn chủ sở hữu	Chỉ tiêu phản ánh tương quan giữa nguồn vốn hình thành từ nợ phải trả và vốn chủ sở hữu, qua đó đánh giá mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính của doanh nghiệp. Tỷ lệ D/E cao cho thấy doanh nghiệp sử dụng nguồn vốn nợ tương đối lớn so với vốn chủ sở hữu, tuy nhiên chưa đủ cơ sở kết luận doanh nghiệp gặp khó khăn trong thanh toán. Cần kết hợp đánh giá dòng tiền, khả năng thanh toán lãi vay và hiệu quả sử dụng vốn để đưa ra nhận định phù hợp.

Ngoài ra, cần kết hợp sử dụng thông tin từ Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và Báo cáo tình hình tài chính để tính toán các chỉ tiêu đo lường hiệu quả hoạt động như: Vòng quay hàng tồn kho, số ngày lưu kho bình quân, vòng quay các khoản phải trả, vòng quay các khoản phải thu, kỳ thu tiền bình quân và kỳ trả tiền bình quân. Khi tính toán, nên sử dụng số dư bình quân đầu kỳ và cuối kỳ để phản ánh chính xác hơn hiệu quả sử dụng tài sản và các khoản vốn trong kỳ.

Khi phân tích tình hình tài chính, kế toán cần tổng hợp dữ liệu từ nhiều báo cáo, tính toán các hệ số và thường xuyên đối chiếu số liệu. Việc thực hiện thủ công không chỉ tốn thời gian mà còn dễ phát sinh sai sót.

MISA AMIS Kế toán hỗ trợ tự động tổng hợp số liệu lên báo cáo tài chính, thiết lập sẵn công thức tính các chỉ số phân tích tài chính, giúp kế toán và nhà quản trị thuận tiện theo dõi tình hình tài chính doanh nghiệp.

Dùng thử miễn phí

5. Ví dụ minh họa về đọc bảng cân đối kế toán

Bảng cân đối kế toán của một công ty niêm yết có số liệu như sau:

Lưu ý: Đối với đối tượng đọc Báo cáo tài chính (trong đó có Bảng cân đối kế toán) không chỉ là những người làm trong doanh nghiệp hoặc có quan hệ kinh tế với doanh nghiệp như ngân hàng, nhà đầu tư,… Mặt khác, khi đi vào tìm hiểu chi tiết số liệu của từng Báo cáo, ngược đọc cũng có tìm hiểu về thông tin cơ bản của doanh nghiệp từ nhiều báo cáo khác như Thuyết minh báo cáo tài chính hoặc từ các nguồn thông tin khác thu thập được từ nguồn internet, báo cáo thường niên của đơn vị…

Đối với doanh nghiệp trên:

• Công ty làm về dịch vụ kiểm toán, được thành lập từ năm 2007;
• Hoạt động chính của công ty: dịch vụ kiểm toán, đầu tư vào công ty con, công ty liên doanh, liên kết…

Như vậy, có thể dự đoán và đánh giá được tình hình tài chính cơ bản của doanh nghiệp: công ty dịch vụ nên quy mô hàng tồn kho có thể thấp hoặc không có (nếu đọc BCTC của một công ty thương mại hay sản xuất… sẽ thấy những con số này rất khác), tài sản cố định hữu hình quy mô thấp hơn so với doanh nghiệp sản xuất kinh doanh thông thường, các khoản mục về đầu tư tài chính ngắn hạn, dài hạn có thể chiếm tỷ trọng lớn…

Các bước phân tích:

Bước 1: Đọc số liệu tổng quan

Khi “lướt” Bảng cân đối kế toán, ta sẽ nhìn ngay chỉ tiêu Tổng tài sản (chỉ tiêu 270), Tổng nguồn vốn (chỉ tiêu 440) để biết quy mô tài sản, nguồn vốn của doanh nghiệp. Thông thường, chỉ tiêu Tổng tài sản, Tổng nguồn vốn càng lớn thì cho thấy quy mô về vốn và tài sản của doanh nghiệp càng lớn.

Tiếp theo, ta sẽ nhìn sang số liệu Tổng tài sản ngắn hạn (chỉ tiêu 100), Tổng tài sản dài hạn (chỉ tiêu 200), Tổng nợ phải trả (chỉ tiêu 300), Tổng Vốn chủ sở hữu (chỉ tiêu 400) để đánh giá cơ cấu Tài sản và cơ cấu Nguồn vốn.

Cơ cấu bố trí tài sản – nguồn vốn của doanh nghiệp kỳ này được minh hoạ bằng hình vẽ  sau:

Qua các số liệu như bảng trên, ta có thể có những nhận định đầu tiên như sau:

• Công ty đầu tư nhiều vào tài sản dài hạn. Điều này khá phù hợp với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ kiểm toán với hoạt động chính là đầu tư, không có hàng tồn kho và các khoản phải thu ngắn hạn thấp.
• Công ty hầu như sử dụng Vốn chủ sở hữu mà không sử dụng Nợ vay, công ty phát triển chủ yếu dựa vào vốn chủ sở hữu và công ty sử dụng đòn bẩy tương đối thấp.

Bước 2: Đọc số liệu chi tiết 

Tính toán và đánh giá chi tiết số liệu các chỉ tiêu, khoản mục trong từng mục Tài sản và Nguồn vốn, tập trung vào các số liệu quan trọng (số liệu chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số).

• Phần tài sản: 

Tài sản của Công ty tập trung chủ yếu vào Đầu tư tài chính ngắn và dài hạn. Trong kỳ, công ty phát sinh thêm khoản đầu tư tài chính ngắn hạn (khoản mục 123 – Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn) số tiền 20 tỷ và giảm khoản đầu tư tài chính dài hạn chi tiết khoản mục Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết khoảng 7,8 tỷ. Công ty đầu tư nhiều vào tài sản dài hạn. Chi tiết hơn, tỷ lệ TSCĐ rất thấp (chiếm chưa đến 1% trong tổng giá trị tài sản dài hạn tại ngày 30/6/2021), tỷ lệ các khoản đầu tư dài hạn là trên 93% phù hợp với đặc điểm hoạt động kinh doanh chính hiện thời, điều này phù hợp với mô hình kinh doanh của doanh nghiệp. Báo cáo giữa niên độ cho thấy mức trích lập dự phòng tài chính dài hạn tăng khoảng trên 2 tỷ đồng. Người đọc cần tham khảo thêm Thuyết minh BCTC để đánh giá về danh mục và đặc biệt chất lượng các khoản đầu tư của công ty.

Công ty chuyên  cung cấp dịch vụ nên hàng tồn kho = 0 (không có hàng tồn kho).

Tỷ số về khả năng thanh toán (tỷ số hiện hành) rất cao (khoảng 10) cho thấy khả năng thanh toán nợ ngắn hạn cao và rủi ro tài chính thấp. Ngoài ra, có thể thể đánh giá thêm về tính thanh khoản của doanh nghiệp qua chỉ tiêu Tiền và các khoản tương đương tiền.

• Phần nguồn vốn:
  • Các hoạt động đầu tư tài chính của công ty chủ yếu được tài trợ bằng nguồn vốn chủ sở hữu. Hệ số VCSH ~ 0,98/1 thể hiện 1 đồng tài sản được đầu tư bởi 0,98 đồng từ vốn chủ.
  • Trong kỳ không có sự tăng giảm (biến động) từ vốn góp của chủ sở hữu (vốn góp 144 tỷ). Các chỉ tiêu chi tiết thuộc Nguồn vốn đều ổn định, không có sự biến động, ngoại trừ Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối. Số liệu cho thấy doanh nghiệp đang bị lỗ lũy kế, tuy nhiên tình hình kinh doanh có khả quan hơn, đã có lãi làm cho số lỗ lũy kế giảm.

Bước 3: Một số phân tích, nhận định cơ bản 

Thứ nhất, chúng ta cần xem xét sự cân đối giữa Tài sản ngắn hạn và Nguồn vốn ngắn hạn, Tài sản dài hạn và Nguồn vốn dài hạn. Nếu các tỷ lệ trên cân bằng thì doanh nghiệp đang có trạng thái tốt về tài chính. Nếu Doanh nghiệp sử dụng Nguồn vốn ngắn hạn tài trợ cho Tài sản dài hạn thì dễ dẫn đến rủi ro. Trái lại khi Doanh nghiệp dùng Nguồn vốn dài hạn tài trợ cho Tài sản ngắn hạn dẫn đến lãng phí, do chi phí sử dụng nguồn vốn dài hạn lớn hơn nguồn ngắn hạn.

Thứ hai, phân tích chi tiết các chỉ tiêu trong cùng một Nhóm tài sản hoặc Nguồn vốn theo tỷ trọng mỗi loại tài sản hoặc nguồn vốn trong một nhóm mà người đọc có thể thấy được loại Tài sản, Nguồn vốn nào là trọng yếu trong cơ cấu doanh nghiệp.

Thứ ba, ta cần xem xét sự tăng giảm tài sản, nguồn vốn trong kỳ kế toán. Nếu Doanh nghiệp có sự tăng trưởng đồng đều giữa các chỉ tiêu cả nguồn vốn và tài sản (số cuối kỳ lớn hơn số đầu kỳ) tức là doanh nghiệp có tình hình kinh doanh và tài chính tốt.

Nếu số cuối kỳ lớn hơn số đầu kỳ thể hiện doanh nghiệp có sự tăng trưởng về quy mô. Nếu sự tăng trưởng đồng đều giữa các chỉ tiêu tài sản và nguồn vốn thì có thể tạm kết luận tình hình tài chính kinh doanh của doanh nghiệp tiến triển tốt.

Nếu sự tăng trưởng giảm sút so với kỳ trước hoặc không đồng đều giữa các chỉ tiêu thì ta cần phân tích cụ thể các yếu tố dẫn đến sự giảm sút của doanh nghiệp, từ đó có biện pháp tác động điều chỉnh cụ thể về chiến lược kinh doanh, tài chính.

* Nhận xét: Về cơ bản thì kỳ  đánh giá công ty kinh doanh có lãi (1,62 tỷ) nhờ sự chuyển dịch từ hoạt động đầu tư vào tài sản từ dài hạn sang ngắn hạn, nhưng các kỳ trước lỗ lũy kế của công ty là hơn 20 tỷ. Ngoài ra, với quy mô tài sản và các khoản đầu tư là lớn nên việc đánh giá tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư đã hiệu quả hay chưa cần được cân nhắc từ các thông tin về đặc điểm khoản đầu tư, thời gian đầu tư, điểm rơi lợi nhuận với các khoản đầu tư dài hạn…  Do vậy, cần phải phân tích chi tiết hơn từ số liệu các loại báo cáo khác trong hệ thống BCTC và theo dõi thêm mới có thể nhận định được hiệu quả và chất lượng hoạt động kinh doanh của công ty: Cơ cấu tài sản – nguồn vốn như thế nào cho tối ưu?

Có thể bạn quan tâm: Hướng dẫn cách lập bảng cân đối kế toán chi tiết kèm ví dụ

6. Đọc bảng cân đối kế toán dễ dàng với MISA AMIS KẾ TOÁN

Thay vì phải đợi kế toán tổng hợp cuối quý, cuối năm để có báo cáo kết quả kinh doanh, chủ doanh nghiệp có thể theo dõi nhanh chóng, liên tục báo cáo này qua phần mềm kế toán. Một số phần mềm kế toán thông minh như MISA AMIS đã có thể tự động tổng hợp số liệu để lập các báo cáo tài chính nhanh chóng, chính xác. Phần mềm kế toán online MISA AMIS – công cụ đang được đánh giá rất cao hiện nay không chỉ trong công tác kế toán mà còn trong hoạt động quản trị tài chính doanh nghiệp. Phần mềm kế toán online MISA AMIS Kế toán đem đến cho nhà quản trị góc nhìn tổng quát về tình hình tài chính của doanh nghiệp qua các tính năng ưu việt:

• Xem báo cáo điều hành mọi lúc mọi nơi: Giám đốc, kế toán trưởng có thể theo dõi tình hình tài chính ngay trên di động, kịp thời ra quyết định điều hành doanh nghiệp.
• Đầy đủ báo cáo quản trị: Hàng trăm báo cáo quản trị theo mẫu hoặc tự thiết kế chỉnh sửa, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp thuộc mọi ngành nghề.
• Tự động hóa việc lập báo cáo: Tự động tổng hợp số liệu lên báo cáo thuế, báo cáo tài chính và các sổ sách giúp doanh nghiệp nộp báo cáo kịp thời, chính xác.

Đặc biệt, MISA AMIS Kế toán còn đưa ra hệ thống các chỉ số phân tích tài chính – công cụ đắc lực cho doanh nghiệp trong công cuộc tính toán và hoạch định tài chính tại đơn vị. Phần mềm AMIS Kế toán được thiết lập sẵn công thức tính cho các hệ số phân tích tài chính. Căn cứ vào số liệu kế toán được nhập vào, phần mềm sẽ tự động tổng hợp và tính toán ra các hệ số này. Dựa vào đó nhà quản lý có thể nhanh chóng đưa ra những đánh giá tổng quát về tình hình tài chính của doanh nghiệp tại bất cứ thời điểm nào, từ đó đưa ra những quyết định điều hành hợp lý.

Kết luận

Các con số trên bảng cân đối kế toán được tính toán tại một thời điểm, mà muốn biết một doanh nghiệp có thực sự khỏe mạnh hay không cần theo dõi trong một quá trình, do đó, để đánh giá được tốt, cần theo dõi và phân tích trong một thời gian đủ dài.

Việc đọc Bảng cân đối kế toán sẽ giúp các chủ doanh nghiệp, nhà đầu tư và các đối tượng quan tâm đưa ra được những nhận định về tình hình tài chính hiện tại của doanh nghiệp để có những dự báo cho tương lai. Người đọc BCTC cũng cần thu thập các chỉ số trung bình của toàn ngành để có những so sánh và đánh giá toàn diện hơn tình hình tài chính của doanh nghiệp, phục vụ cho quá trình ra quyết định.