Chi phí vận chuyển là khoản chi phát sinh khi doanh nghiệp vận chuyển hàng hóa, nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ hoặc tài sản cố định trong quá trình mua bán, sản xuất, kinh doanh. Tùy mục đích phát sinh, khoản chi này có thể được tính vào giá gốc hàng tồn kho, nguyên giá tài sản cố định hoặc ghi nhận vào chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp. Bài viết dưới đây MISA AMIS sẽ hướng dẫn chi tiết cách hạch toán chi phí vận chuyển giúp doanh nghiệp quản lý và phân bổ chi phí hiệu quả.
1. Hạch toán chi phí vận chuyển
Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 – Hàng tồn kho (VAS 02), hàng tồn kho được ghi nhận theo giá gốc. Giá gốc hàng tồn kho bao gồm:
- Chi phí mua
- Chi phí chế biến
- Các chi phí liên quan trực tiếp khác phát sinh để đưa hàng tồn kho đến địa điểm và trạng thái hiện tại
Trong đó, chi phí vận chuyển, bốc xếp và bảo quản trong quá trình mua hàng được xếp vào chi phí mua tức là chi phí liên quan trực tiếp phát sinh để có được hàng tồn kho ở địa điểm và trạng thái hiện tại, nên sẽ được tính vào giá gốc hàng tồn kho.
Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 03 – Tài sản cố định hữu hình (VAS 03), nguyên giá tài sản cố định bao gồm toàn bộ chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để đưa tài sản vào trạng thái sẵn sàng sử dụng. Các chi phí này bao gồm:
Chi phí vận chuyển ban đầu
- Chi phí bốc xếp
- Chi phí lắp đặt
- Chi phí chạy thử
- Các chi phí liên quan trực tiếp khác
Vì vậy, chi phí vận chuyển được hạch toán vào tài khoản hàng tồn kho hoặc tài sản cố định tương ứng.
Bút toán hạch toán chi phí vận chuyển
Khi chi phí vận chuyển phát sinh để đưa hàng hóa, nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ hoặc tài sản cố định về đến địa điểm và trạng thái sẵn sàng nhập kho, sử dụng hoặc bán ra, kế toán ghi nhận vào giá gốc hàng tồn kho hoặc nguyên giá tài sản cố định, tùy từng trường hợp:
Nợ TK 152/153/156/211…: Chi phí vận chuyển được tính vào giá gốc hàng tồn kho hoặc nguyên giá tài sản cố định
Nợ TK 1331: Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, nếu đáp ứng điều kiện khấu trừ
Có TK 111/112/331…: Tổng giá thanh toán hoặc số tiền phải trả
Trường hợp chi phí vận chuyển phát sinh sau khi hàng hóa đã sẵn sàng bán ra hoặc phục vụ hoạt động bán hàng, quản lý doanh nghiệp, kế toán cần xem xét ghi nhận vào chi phí trong kỳ thay vì tính vào giá gốc hàng tồn kho.
Công tác hạch toán chi phí vận chuyển trong thực tế sẽ phức tạp hơn, do có có nhiều trường hợp doanh nghiệp mua nhiều mặt hàng hoặc nhiều loại tài sản trong cùng một lần vận chuyển. Lúc này, kế toán phải tiến hành phân bổ chi phí vận chuyển cho từng loại mặt hàng, chi tiết được trình bày ở phần 2 – phân bổ chi phí vận chuyển.
Để hỗ trợ công việc của kế toán, phần mềm AMIS Kế Toán đã tích hợp tính năng tự động hạch toán hóa đơn đầu vào với Trợ lý số AI MISA AVA, phần mềm có thể tự động đọc thông tin từ hóa đơn điện tử, tự động sinh chứng từ và định khoản các bút toán liên quan đến chi phí vận chuyển nếu hóa đơn có đủ thông tin để nhận diện.
2. Hướng dẫn phân bổ chi phí vận chuyển
Trường hợp doanh nghiệp mua từ 02 mặt hàng trở lên thì chi phí vận chuyển nói riêng và chi phí mua hàng nói chung cần được phân bổ cho từng loại mặt hàng trước rồi mới tiếng hành hạch toán chi phí vận chuyển riêng cho từng mặt hàng vào giá trị nhập kho hay nguyên giá của chúng.
Hiện nay, kế toán doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong hai cách thức phân bổ chi phí vận chuyển, bao gồm:
- Phân bổ theo tiêu thức giá trị mua;
- Phân bổ theo tiêu thức số lượng hàng hóa mua.
2.1. Phân bổ chi phí vận chuyển theo tiêu thức giá mua
Nếu doanh nghiệp lựa chọn phân bổ chi phí vận chuyển theo tiêu thức giá mua hàng hóa thì thực hiện phân bổ theo công thức:
| Chi phí phân bổ cho hàng nhập kho | = | Chi phí mua từng mặt hàng | x | Chi phí vận chuyển chung |
| Tổng giá trị hàng mua |
Phân bổ chi phí theo cách thức này có ưu điểm là tính chính xác cao hơn, do đó những lô hàng có chênh lệch giá trị lớn thì nên sử dụng phương pháp này. Tuy nhiên, vì tính toán phân bổ theo tiêu thức giá mua tương đối phức tạp nên trong trường hợp số lượng nhập lớn thì sử dụng phương pháp này sẽ gặp nhiều khó khăn.
Ví dụ: (ĐVT: đồng)
A mua 3 mặt hàng thanh toán bằng tiền gửi ngân hàng, chi tiết như sau:
| Mặt hàng | ĐVT | Số lượng | Đơn giá (chưa bao gồm VAT) | Tổng giá trị (chưa bao gồm VAT) |
| Sản phẩm A | SP | 10 | 2.000.000 | 20.000.000 |
| Sản phẩm B | SP | 15 | 2.500.000 | 25.000.000 |
| Sản phẩm C | SP | 20 | 2.750.000 | 27.500.000 |
Chi phí vận chuyển cho lô hàng là 2.000.000 chưa bao gồm VAT để đưa được các hàng hóa về đến kho của .
Kế toán viên tiến hành phân bổ chi phí vận chuyển cho từng mặt hàng như sau:
| Chi phí vận chuyển SP A | = | 20.000.000 | x | 2.000.000 | = | 551.724, 183 |
| 72.500.000 |
| Chi phí vận chuyển SP B | = | 25.000.000 | x | 2.000.000 | = | 689.655,172 |
| 72.500.000 |
| Chi phí vận chuyển SP C | = | 2.000.000 – 551.724,183 – 689.655,172 | = | 758.620,645 |
Như vậy, kế toán doanh nghiệp hạch toán giá trị nhập kho của từng mặt hàng bao gồm cả chi phí vận chuyển đã phân bổ như sau:
Nợ TK 156 SP A: 20.551.724,183
Nợ TK 156 SP B: 25.689.655,172
Nợ TK 156 SP C: 28.258.620,645
Nợ TK 133 7.450.000
Có TK 112 81.950.000
Khi doanh nghiệp phát sinh nhiều hóa đơn mua hàng kèm chi phí vận chuyển, việc tự nhập liệu và phân bổ thủ công có thể gây sai lệch giá nhập kho, thuế GTGT đầu vào và báo cáo tồn kho.
Với MISA AMIS Kế toán, kế toán có thể quản lý hóa đơn đầu vào, hạch toán chi phí vận chuyển và theo dõi chứng từ mua hàng trên cùng một hệ thống, giúp giảm thao tác nhập liệu và hạn chế sai sót khi ghi nhận chi phí.
2.2. Phân bổ chi phí vận chuyển theo số lượng hàng hóa mua
Nếu lựa chọn phân bổ chi phí vận chuyển theo số lượng hàng hóa mua, kế toán viên tính toán như sau:
| Chi phí phân bổ cho hàng nhập kho | = | Số lượng từng mặt hàng | x | Chi phí vận chuyển chung |
| Tổng số lượng hàng mua |
Đây là phương pháp phân bổ chi phí vận chuyển được nhiều kế toán viên lựa chọn hơn vì tính toán dễ dàng hơn. Tuy nhiên, kết quả của phân bổ chi phí theo số lượng từng mặt hàng mang tính chất tương đối vì còn phụ thuộc vào số lượng hàng hóa mà đã nhập về kho.
Ví dụ:
B mua 3 mặt hàng thanh toán bằng tiền gửi ngân hàng, chi tiết như sau: (ĐVT: VND)
| Mặt hàng | ĐVT | Số lượng | Đơn giá (chưa bao gồm VAT) | Tổng giá trị (chưa bao gồm VAT) |
| Sản phẩm X | Kg | 100 | 400.000 | 40.000.000 |
| Sản phẩm Y | Kg | 150 | 550.000 | 82.500.000 |
| Sản phẩm Z | Kg | 250 | 575.000 | 143.750.000 |
Chi phí vận chuyển cho lô hàng là 6.000.000 chưa bao gồm VAT để đưa được các hàng hóa về đến kho của
| Chi phí vận chuyển SP X | = | 100 | x | 6.000.000 | = | 1.200.000 |
| 500 |
| Chi phí vận chuyển SP Y | = | 150 | x | 6.000.000 | = | 1.800.000 |
| 500 |
| Chi phí vận chuyển SP Z | = | 6.000.000 – 3.000.000 | = | 3.000.000 |
Như vậy, kế toán doanh nghiệp hạch toán giá trị nhập kho của từng mặt hàng bao gồm cả chi phí vận chuyển đã phân bổ như sau:
Nợ TK 156 SP A: 41.200.000
Nợ TK 156 SP B: 84.300.000
Nợ TK 156 SP C: 146.750.000
Nợ TK 133: 26.625.000
Có TK 112: 298.875.000
Lưu ý:
Trường hợp chi phí vận chuyển dùng chung cho hàng hóa, nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ hoặc tài sản cố định phục vụ đồng thời hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT và không chịu thuế GTGT, kế toán cần phân bổ thuế GTGT đầu vào theo quy định.
Phần thuế GTGT đầu vào tương ứng với hoạt động chịu thuế GTGT, nếu đáp ứng điều kiện khấu trừ, được kê khai khấu trừ. Phần thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ cần được tính vào giá gốc hàng tồn kho, nguyên giá tài sản cố định hoặc chi phí liên quan, tùy bản chất nghiệp vụ.
Với MISA AMIS Kế toán, doanh nghiệp có thể theo dõi hóa đơn đầu vào, hạch toán chi phí vận chuyển, phân bổ chi phí mua hàng và quản lý hàng tồn kho trên một nền tảng. Nhờ đó, kế toán dễ kiểm soát giá nhập kho, thuế GTGT đầu vào và số liệu kế toán khi khóa sổ.
3. Kết bài
Chi phí vận chuyển cần được hạch toán tùy theo mục đích phát sinh và đối tượng liên quan. Nếu chi phí vận chuyển phát sinh trong quá trình mua hàng hóa, nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ hoặc tài sản cố định trước khi đưa về trạng thái sẵn sàng sử dụng, khoản chi này thường được tính vào giá gốc hàng tồn kho hoặc nguyên giá tài sản cố định. Trường hợp chi phí vận chuyển phục vụ bán hàng hoặc quản lý doanh nghiệp, kế toán cần xem xét ghi nhận vào chi phí trong kỳ theo đúng bản chất nghiệp vụ.
Với các doanh nghiệp thường xuyên phát sinh nhiều lô hàng, nhiều mặt hàng và chi phí vận chuyển dùng chung, việc phân bổ thủ công có thể mất thời gian và dễ sai lệch. MISA AMIS Kế toán hỗ trợ kế toán theo dõi hóa đơn đầu vào, phân bổ chi phí mua hàng, hạch toán chứng từ và quản lý hàng tồn kho tập trung, giúp kiểm soát chi phí chính xác hơn trong quá trình mua hàng và khóa sổ.
Lưu ý: Nội dung bài viết được biên soạn dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm đăng tải, nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế hoàn toàn tư vấn pháp lý, thuế hoặc kế toán chuyên biệt cho từng trường hợp cụ thể. Do quy định pháp luật có thể thay đổi hoặc áp dụng khác nhau tùy tình huống thực tế, MISA khuyến nghị người đọc đối chiếu văn bản pháp luật gốc (MISA có đính kèm căn cứ pháp lý gốc ở trên bài viết) hoặc liên hệ cơ quan thuế/chuyên gia tư vấn trước khi áp dụng. MISA không chịu trách nhiệm đối với thiệt hại phát sinh từ việc áp dụng thông tin trong bài viết mà không có sự xác minh phù hợp.
















