Kế toán thuế là gì? Mô tả công việc của kế toán thuế phải làm

Kế toán thuế là công việc liên quan đến việc ghi nhận, hạch toán và kê khai các nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp. Được ví như “lá chắn tài chính”, kế toán thuế giúp doanh nghiệp đảm bảo tuân thủ pháp luật, giảm thiểu rủi ro tài chính và tối ưu hóa nguồn lực. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ kế toán thuế là gì, vai trò và công việc của vị trí này trong doanh nghiệp.

1. Kế toán thuế là gì?

Kế toán thuế là một bộ phận trong phòng kế toán, chịu trách nhiệm theo dõi, báo cáo, và xử lý các vấn đề liên quan đến nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp. Mục tiêu là đảm bảo doanh nghiệp tuân thủ đúng các quy định về thuế, tối ưu chi phí thuế hợp pháp cho doanh nghiệp.

Các nhiệm vụ chính của kế toán thuế bao gồm:

• Tính toán và kê khai các loại thuế: VAT, thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế thu nhập cá nhân (TNCN).
• Lập báo cáo thuế định kỳ theo tháng, quý, năm.
• Lưu trữ hồ sơ, chứng từ thuế để sẵn sàng đối phó với các cuộc kiểm tra từ cơ quan thuế.
• Tìm kiếm và tận dụng các chính sách ưu đãi thuế hợp pháp nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Lưu ý: Để trở thành KTT giỏi bạn nên chăm chỉ thường xuyên đọc các văn bản luật về thuế, cũng như cập nhật những chính sách thuế mới nhất.

2. Kế toán thuế làm những gì? Mô tả công việc của kế toán thuế?

Công việc của kế toán thuế có thể được chia theo từng mốc thời gian như sau:

• Công việc phải làm đầu năm
• Công việc phải làm hàng ngày
• Công việc hàng tháng
• Công việc hàng quý
• Công việc làm cuối năm

2.1. Công việc của kế toán thuế đầu năm

Đầu năm, kế toán thuế tập trung rà soát số liệu của năm trước, hoàn thiện hồ sơ quyết toán và chuẩn bị kế hoạch thực hiện nghĩa vụ thuế trong năm mới. Các công việc cần thực hiện gồm:

• • Kiểm tra, đối chiếu số liệu giữa sổ kế toán, báo cáo tài chính và các hồ sơ khai thuế đã nộp trong năm trước.
  • Rà soát hóa đơn đầu vào, đầu ra, chứng từ kế toán để đảm bảo tính hợp lệ, hợp pháp.
  • Kiểm tra các khoản chi phí được trừ, không được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
  • Chuẩn bị hồ sơ quyết toán thuế TNDN, quyết toán thuế TNCN của năm trước.
  • Kiểm tra tình trạng nộp thuế, số thuế còn phải nộp, số thuế được khấu trừ hoặc còn được chuyển kỳ sau.
  • Hoàn thiện và nộp báo cáo tài chính năm theo đúng thời hạn.
  • Cập nhật các chính sách thuế mới có hiệu lực trong năm để điều chỉnh quy trình kê khai, hạch toán nếu cần thiết.
  • Lập kế hoạch theo dõi nghĩa vụ thuế, thời hạn nộp hồ sơ và tiền thuế trong năm.

2.2. Công việc làm hàng ngày

Công việc hàng ngày của kế toán thuế chủ yếu liên quan đến việc kiểm tra chứng từ, cập nhật số liệu và xử lý các nghiệp vụ phát sinh trong doanh nghiệp, bao gồm:

• Tiếp nhận, kiểm tra tính hợp lệ của hóa đơn, chứng từ mua vào, bán ra.
• Kiểm tra thông tin trên hóa đơn điện tử như tên doanh nghiệp, mã số thuế, giá trị hàng hóa dịch vụ, thuế suất.
• Hạch toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh liên quan đến thuế.
• Theo dõi doanh thu, chi phí, công nợ và các khoản thuế phát sinh.
• Kiểm tra điều kiện khấu trừ thuế GTGT đối với hóa đơn đầu vào.
• Lưu trữ chứng từ, hồ sơ thuế theo quy định.
• Theo dõi các thông báo, yêu cầu giải trình từ cơ quan thuế và phối hợp xử lý khi phát sinh.

2.3. Công việc cần làm hàng tháng

Hàng tháng, kế toán thuế thực hiện việc tổng hợp số liệu và kê khai các loại thuế phát sinh theo kỳ khai thuế của doanh nghiệp. Công việc thường bao gồm:

• Tổng hợp hóa đơn đầu vào, đầu ra phát sinh trong tháng.
• Kiểm tra, đối chiếu doanh thu bán hàng, chi phí mua vào với dữ liệu kế toán.
• Lập và nộp tờ khai thuế GTGT theo tháng (đối với doanh nghiệp khai thuế theo tháng).
• Theo dõi tình hình sử dụng hóa đơn điện tử.
• Xác định số thuế phải nộp và thực hiện nộp thuế đúng hạn.
• Kiểm tra số dư tài khoản thuế trên hệ thống thuế điện tử.
• Hoàn thiện, sắp xếp chứng từ phát sinh trong tháng để phục vụ kiểm tra, quyết toán sau này.

2.4 Công việc cần làm hàng quý

Đối với doanh nghiệp thực hiện khai thuế theo quý, kế toán thuế cần thực hiện các công việc định kỳ theo quý như:

• Lập và nộp tờ khai thuế GTGT theo quý.
• Lập và nộp tờ khai thuế TNCN theo quý (nếu thuộc trường hợp phải khai theo quý).
• Tạm tính và nộp thuế TNDN theo quý.
• Kiểm tra, đối chiếu số liệu doanh thu, chi phí, lợi nhuận trong quý.
• Rà soát tình trạng hóa đơn, chứng từ phát sinh trong quý.
• Kiểm tra số thuế còn phải nộp, số thuế đã nộp và số thuế còn được khấu trừ.
• Phân tích các khoản chi phí có rủi ro không được chấp nhận khi quyết toán thuế.
• Lập báo cáo nội bộ về tình hình thực hiện nghĩa vụ thuế nếu doanh nghiệp yêu cầu.

Lưu ý: Hạn nộp của các báo cáo trên là ngày 30 của tháng đầu tiên của quý sau.

2.5. Công việc cần làm cuối năm

Cuối năm là giai đoạn kế toán thuế cần tập trung kiểm tra, tổng hợp và hoàn thiện toàn bộ hồ sơ thuế, báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Các công việc chính gồm:

• Kiểm tra, đối chiếu toàn bộ số liệu kế toán trước khi khóa sổ năm.
• Rà soát doanh thu, chi phí, lợi nhuận để xác định nghĩa vụ thuế TNDN.
• Kiểm tra các khoản chi phí có đầy đủ hóa đơn, chứng từ và đáp ứng điều kiện được trừ hay không.
• Đối chiếu công nợ phải thu, phải trả, hàng tồn kho, tài sản cố định.
• Kiểm kê tài sản, công cụ dụng cụ và xử lý chênh lệch nếu có.
• Lập báo cáo tài chính năm.
• Lập hồ sơ quyết toán thuế TNDN.
• Lập hồ sơ quyết toán thuế TNCN.
• Kiểm tra lại toàn bộ hồ sơ thuế trước khi nộp cơ quan thuế.
• Lưu trữ chứng từ, sổ sách kế toán và hồ sơ thuế phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra thuế.

3. Quy trình và cách làm kế toán thuế

Để tiện cho các bạn ghi nhớ lâu hơn MISA AMIS xin tóm tắt lại Quy trình KTT như sau:

Cách làm cho doanh nghiệp mới thành lập và doanh nghiệp đang hoạt động có sự khác biệt. Theo dõi quy trình kế toán thuế giữa 2 loại hình doanh nghiệp trong bảng dưới đây

Doanh nghiệp mới thành lập

Doanh nghiệp đang hoạt động

Doanh nghiệp mới thành lập cần thực hiện quy trình kế toán thuế cụ thể để đảm bảo tuân thủ pháp luật từ bước đầu: Bước 1: Tiếp nhận giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp Bước 2: Tạo tài khoản ngân hàng cho doanh nghiệp Bước 3: Mua phần mềm chữ ký số để kê khai thuế và đăng ký nộp thuế điện tử. Hoặc thuê dịch vụ kê khai thuế để tránh các sai phạm. Bước 4: Tổng hợp hóa đơn, chứng từ để thực hiện báo cáo và nộp thuế Bước 5: Thực hiện hạch toán sổ sách dựa trên các chứng từ hóa đơn Bước 6: Thực hiện đối chiếu sổ sách, lập báo cáo tài chính năm Bước 7:Tiến hành in sổ sách, ký, đóng dấu Bước 8: Lưu trữ chứng từ, sổ sách

Đối với doanh nghiệp đang hoạt động, công việc kế toán thuế tập trung vào: Tiếp nhận, kiểm tra và xử lý các chứng từ phát sinh hàng ngày. Kê khai thuế định kỳ theo tháng/quý/năm. Lập báo cáo tài chính, báo cáo thuế cuối năm. Lưu trữ, bàn giao chứng từ, sổ sách kế toán để phục vụ công tác kiểm toán hoặc thanh tra.

4. Trách nhiệm của kế toán thuế

Kế toán thuế đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý tài chính và đảm bảo doanh nghiệp tuân thủ pháp luật về thuế. Các trách nhiệm cụ thể bao gồm:

• Thu thập, kiểm tra và xử lý chứng từ kế toán:
  • Kiểm tra tính hợp lệ, hợp pháp của hóa đơn, chứng từ đầu vào và đầu ra.
  • Đảm bảo mọi giao dịch kinh tế được ghi nhận đầy đủ và đúng quy định.
• Kê khai và nộp thuế đúng hạn:
  • Thực hiện kê khai thuế GTGT, thuế TNDN, thuế TNCN và các loại thuế khác theo định kỳ (tháng, quý, năm).
  • Nộp thuế phát sinh kịp thời để tránh bị xử phạt chậm nộp.
• Lập báo cáo tài chính và quyết toán thuế:
  • Tổng hợp dữ liệu để lập báo cáo thuế và tài chính cuối năm, bao gồm: bảng cân đối kế toán, báo cáo lưu chuyển tiền tệ, thuyết minh báo cáo tài chính.
  • Hoàn thành quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN).
• Cập nhật chính sách và quy định pháp luật: Theo dõi các thay đổi về chính sách thuế để áp dụng đúng quy định cho doanh nghiệp.
• Chuẩn bị hồ sơ kiểm toán và thanh tra thuế:
  • Lưu trữ và tổ chức chứng từ, sổ sách một cách khoa học.
  • Giải trình với cơ quan thuế khi có yêu cầu thanh tra hoặc kiểm tra.

5. Quyền hạn của kế toán thuế

Để đảm bảo hiệu quả công việc, kế toán thuế có các quyền sau:

• Yêu cầu cung cấp chứng từ và hóa đơn: Được quyền yêu cầu các phòng ban cung cấp đầy đủ, đúng hạn các chứng từ, hóa đơn liên quan đến hoạt động kinh doanh.

• Hướng dẫn kê khai thuế nội bộ: Tiếp nhận và trao đổi thông tin, đồng thời hướng dẫn bộ phận kế toán cơ sở hoặc các phòng ban liên quan thực hiện kê khai, lập báo cáo thuế đúng theo quy định pháp luật.
• Tham gia xây dựng quy trình thuế: Được đề xuất, tham gia xây dựng các chính sách, quy trình quản lý thuế phù hợp với đặc thù doanh nghiệp.
• Xây dựng mối quan hệ nội bộ hiệu quả: Tương tác và duy trì mối quan hệ tốt đẹp với các phòng ban, bộ phận nội bộ của doanh nghiệp trong phạm vi trách nhiệm để đảm bảo công việc được phối hợp và hoàn thành tốt nhất.
• Bảo mật thông tin: Chỉ cung cấp số liệu liên quan đến nghiệp vụ mình phụ trách khi có sự phê duyệt của kế toán trưởng hoặc ban giám đốc, đảm bảo nguyên tắc bảo mật thông tin tài chính của doanh nghiệp.

6. Yêu cầu với nhân viên kế toán thuế

Kế toán thuế là công việc đòi hỏi không chỉ kiến thức chuyên môn mà còn cần cả kinh nghiệm và kỹ năng để quản lý hiệu quả các nhiệm vụ. Dưới đây là các yêu cầu chi tiết:

Yêu cầu với nhân viên kế toán thuế	Mô tả chi tiết
Trình độ học vấn	Yêu cầu ứng có bằng cử nhân trở lên thuộc các chuyên ngành tài chính, kế toán, kiểm toán hoặc các chuyên ngành liên quan. Để tăng lợi thế cần thêm các chứng chỉ kế toán như : CPA, ACCA,…
Kinh nghiệm	Thông thường, để trở thành kế toán thuế, ứng viên phải có ít nhất 1 năm kinh nghiệm làm kế toán thuế hoặc kế toán tổng hợp.
Kỹ năng	Kỹ năng chuyên môn: hiểu rõ quy định về thuế, nắm vững kiến thức kế toán, quy trình kê khai, nộp thuế và lập báo cáo tài chính Kỹ năng tổ chức và quản lý thời gian: Quản lý chứng từ, sổ sách và công việc kê khai theo lịch trình rõ ràng để đảm bảo đúng hạn. Kỹ năng phân tích: Phân tích báo cáo thuế và tài chính để nhận biết các vấn đề phát sinh, cân đối các khoản thu chi để tối ưu thuế Kỹ năng công nghệ: Sử dụng thành thạo phần mềm kế toán như phần mềm kế toán online MISA AMIS, công cụ kê khai thuế điện tử, và các phần mềm văn phòng (Excel, Word). Kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm: phối hợp với các bộ phận khác để xử lý thông tin, làm việc với cơ quan thuế, kiểm toán và đối tác Tính cẩn thận và trung thực: Công việc kế toán thuế đòi hỏi sự cẩn trọng tuyệt đối để tránh sai sót, đồng thời đảm bảo trung thực trong kê khai và báo cáo.

7. Phân biệt kế toán thuế với kiểm toán

Kế toán thuế và kiểm toán là 2 lĩnh vực có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Tuy nhiên, 2 lĩnh vực này cũng có nhiều sự khác nhau.

Tiêu chí	Kế toán thuế	Kiểm toán
Khái niệm	Là công việc ghi nhận, kê khai, và báo cáo các loại thuế mà doanh nghiệp phải nộp theo quy định của pháp luật.	Là quá trình kiểm tra, đánh giá tính trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính hoặc thông tin kế toán khác.
Mục tiêu	Tuân thủ đúng quy định thuế, tối ưu hóa chi phí thuế, hạn chế rủi ro pháp lý.	Đảm bảo báo cáo tài chính phản ánh trung thực, hợp lý tình hình tài chính của doanh nghiệp.
Chủ thể thực hiện	Kế toán nội bộ của doanh nghiệp hoặc kế toán thuế dịch vụ thuê ngoài	Kiểm toán viên
Thời điểm thực hiện	Thường xuyên hàng ngày và định kỳ theo tháng, quý, năm	Thường thực hiện sau kỳ kế toán ( cuối năm tài chính )
Tính chất	Mang tính nội bộ, gắn liền với hoạt động vận hành của doanh nghiệp	Mang tính khách quan, độc lập do bên thứ ba đưa ra ý kiến đánh giá

MISA AMIS Kế toán công cụ giúp kế toán thuế trở nên dễ dàng hơn

Để giúp giải phóng nhân lực, giảm thiểu khối lượng công việc cho người làm kế toán không chỉ với riêng kế toán thuế mà còn với tất cả các phần hành, MISA đã phát triển phần mềm kế toán online MISA AMIS với lợi ích vượt trội: